Categorie Recensies

De euforische poëzie van Christina Kyra van Ramele

Leo Mesman Een reactie plaatsen

Voor mij ligt de dichtbundel ‘MEERSTEMMIG In taal en beeld’ van Christina Kyra van Ramele. Het is een kunstzinnig vormgegeven en volumineus boekwerk van 178 bladzijden, dat niet minder dan 121 gedichten bevat, plus een aantal intrigerende en met zorg afgedrukte illustraties.

Het kleine schreefloze lettertype, de afwezigheid van vrijwel elke interpunctie in de tekst en het veelvoud aan enjambementen dwingen de nieuwsgierige lezer tot nauwkeurige lezing van het gebodene. Dit is poëzie die het best hardop gelezen kan worden! Ook inhoudelijk is de dichter veeleisend. Wie aan het lezen slaat, voelt zich al gauw voor de keuze gesteld: laat ik mij meedrijven op de stroom van woorden en beelden die de auteur mij voorschotelt, of zie ik ervan af en zoek ik weer de denkbeeldige oever op? Ik heb mij laten verleiden door de lokroep van de dichter en ben in haar bundel gedoken.

Deze is opgebouwd in elf afdelingen met ongelijke reeksen gedichten. De met kapitalen aangegeven titels van de afdelingen geven samen aardig de sfeer weer waarvan de bundel doordesemd is: Taal Beeld / Kunst Cultuur Drama / Filosofisch gelieerde poëzie / Mens Geest Ziel / Het Brein / Beleving / Tijd Ruimte Vergankelijkheid / Natuur Vrijheid Elementen / Liefde Verlangen Droom / Abstractie Concretie / Gesprek. Het is wel duidelijk: de dichter schuwt de grote thema’s en gevoelens niet! De vaak filosofisch gestemde gedichten zelf vormen samen de inderdaad zeer meerstemmige expressie van een stroom aan gevoelens en gedachten. Al lezende, kwam de typering “euforische poëzie” bij mij op.

Zoals de titel van de dichtbundel al suggereert, is de identiteit van Kyra (zoals de roepnaam van de auteur luidt) als dichter nauw verwant aan en vervlochten met haar identiteit als beeldend kunstenaar. Deze dubbele creativiteit in één persoon levert vaak verrassende en boeiende teksten op. Bijvoorbeeld wanneer zij dicht over haar beleving van muzikale, literaire of beeldende kunstwerken. De gedichten waarin haar eigen existentie centraal staat zijn soms grappig, soms schrijnend en aangrijpend. Tegelijkertijd is haar poëzie niet altijd even navolgbaar en invoelbaar. Hier is immers een persoon aan het woord die vanuit een heel eigen werkelijkheidsbeleving, vrijuit associërend, haar gedachten en gevoelens in dichtvormen giet. Zij wil daarbij de lezer ongetwijfeld bereiken en raken, maar lijkt er niet per se op uit begrepen te worden. Integendeel, het voelen gaat in haar visie vaak boven het denken en analyseren. Ook zichzelf is zij vaak een raadsel, blijkt uit een aantal verzen.

Laat mij enkele parels uit de gedichtenstroom opduiken die de bovenstaande observaties kunnen illustreren. Waarbij opvalt dat titels soms fungeren als beginregel van het gedicht.

TERWIJL DE TAAL

beperkt en verrijkt
Spreekt zij woorden vanuit een oase
Vanuit een innerlijke spontane
Intuïtieve sensitieve gave
(…)

VOOR MIJ

ligt een blanco blad
Als een gedicht in een bloesemtak
Van schaduw en zonlicht

Een tere uitnodiging een gedicht
Te schrijven in het zachte licht
Van een bloesem in de knop

Woord en beeld
In het poëtische
Vorm te geven
(…)

FASCINEREND?

Begrijp jij het?
Nee en dat bevalt mij wel
Je hoeft niet alles te verklaren
Tot op het bot te analyseren

In de kunst kun je lekker verdwalen
De zintuigen prikkelen strelen
Mooi lelijk lieflijk choquerend
In de spirit van beeld tot beeld
(…)

SCHILDERIJ

(…)
Ik beef ik zweef ik lees de schildering
Ben ik nog van vlees en bloed
In deze angstige lichtheid van zijn in
Een transcendente werkelijkheid

Waar ben ik wie ben ik?
Ben ik de weg kwijt?

Ik besluit mijn bespreking van Meerstemmig met de integrale weergave van twee gedichten, die mij extra troffen en die tevens de meerstemmigheid van de bundel laten zien: een funerair gedicht en een zelfportret (vermoed ik.)

GRAFSTEMMING?

Vonken van sigaretten rondom het graf
Van hun vader verstokt roker
Zijn volwassen kinderen tikken de as
Op de zwarte kist op herinneringen
Meest bittere vlammende storende
De fik erin! Ik was een verbaasde getuige

De wind opgloeiende sigaretten
Er is een gelaten stemming maar
Geen grafstemming meer een vreemde
Variant van het ritueel ‘Afscheid’
Het proces in zichzelf de as in het graf
Er hoeft niets verklaard te worden
Dat heeft al jarenlang gespeeld

As op voorbije hete vuren
Het spel is uit
De plek verlaten
Er zijn geen tranen
Er zijn geen vragen

ZIJ ONTWAAKT

De kamer baadt in zonlicht
Tijd? Kijkt uit het raam
Zij kijkt naar haar kijken
De wereld dient zich aan
Dringt zich op in bruidssluiers

Een wit veld vol bruidssluiers
Zij ligt er middenin
Bedolven bedwelmd
Spreidt haar armen de
Staalblauwe lucht in

Een zwarte wolk jaagt
Over het landschap
Een zwarte sluier
Zij is de sluier.

De dichtbundel is via deze link te bestellen: https://www.boekscout.nl/shop2/boek/9789464686944

Utrecht, stad vol kunst

Leo Mesman 2 reacties


Onlangs verscheen een bijzonder, zeer fraai uitgevoerd boekwerk over kunst in de openbare ruimte van de stad Utrecht. Het bevat afbeeldingen in kleur van ruim 800 (!) muurschilderingen en andere kunstuitingen in de straten, pleinen, parken en stegen van Utrecht; in de oude binnenstad maar ook in de buitenwijken van Utrecht. Fotograaf en samensteller Joost van Waert heeft de moeite genomen de fotocollages te voorzien van beknopte achtergrondinformatie, die ook voor inwoners van Utrecht veel nieuwe wetenswaardigheden bevat.
Het doet mij plezier dat op pagina 122 een afbeelding staat van mijn gedicht ‘Twaalf’, dat onderdeel uitmaakt van de poëzieroute in het populaire Utrechtse Griftpark. MuurKunst in Utrecht is te bestellen bij de auteur zelf via joostvw@ziggo.nl Het boek van 224 bladzijden kost 20 euro, exclusief eventuele verzendkosten. Een bescheiden prijs, vind ik, voor deze boeiende culturele ontdekkingstocht door de Domstad.

De armen van Meester Kroon

Leo Mesman 4 reacties


Namen van steden noemen die beginnen met de H van Heimwee (en van Hanneke). Hete tranen vergieten op een smal voetpad in Schalkhaar. Het verschil weten tussen goed doen en goed zijn. Groen alleen mooi vinden als het Zaans is. Boeken lezen of diep slapen om weg te wezen. Genieten van Zeeuwse suikerwafels. Alles verzamelen over Marilyn Monroe.

Dit en nog veel meer komt aan bod in het boek Kind geen bezwaar met zestig autobiografische verhalen van de Utrechtse auteur Hanneke Gunsing. Een fraai opgemaakte uitgave in stevige kaft van 152 pagina’s, verschenen bij uitgeverij Anderszins op 6 maart 2021, haar zeventigste verjaardag. De titel had ook kunnen luiden: Kind in niemandsland. Want het gevoel nergens thuis te zijn en nergens bij te horen vormt wel de rode draad door deze gebundelde herinneringen van Hanneke aan haar belevenissen als kind in tal van gast- en pleeggezinnen, in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw.

De vaak schrijnende voorvallen en situaties die zij meemaakte op haar weg naar zelfstandigheid worden in compacte zinnen en treffende beelden tot leven geroepen. Gaandeweg raak je als lezer vanzelf ondergedompeld in de belevingswereld van het kind en opgroeiend meisje dat Hanneke was. Ondanks alle pijn en heimwee doen haar verhalen weldadig aan, gekruid als ze zijn met milde wijsheid, intelligente introspectie, empathische warmte en gevatte woordspelingen.

Sommige verhalen raakten mij bij het lezen tot tranen toe. Zoals het verhaal over Meester Kroon van de tweede klas en zijn woordloze troostende opvang, die mij deed denken aan mijn eigen Meester van de tweede klas*. Ter illustratie citeer ik twee passages uit dit verhaal:

‘Ik ging graag naar school.
En vooral bij Meester Kroon.
Het was altijd rustig in de klas, er heerste een sfeer van warmte. Het was net of je in een warm bad stapte.
Ik kan me niet herinneren dat ik met hem over mijn moeilijkheden sprak.
Toch wist hij ervan, dat voelde ik wel.
Misschien heeft hij het aangevoeld, dat dit 7-jarig kind heel ongelukkig was.
(…)
Kennelijk vond Meester dat ik goed kon voorlezen, want dat mocht ik nogal vaak.
Zo ook die ene keer: het verhaal ging over een jongetje, dat bij zijn tante logeerde, omdat zijn moeder in het ziekenhuis lag.
Het verhaal ging over in een beschrijving van het gevoel van verdriet van dat jongetje, dat zijn moeder zo miste.
Ik heb het verhaal nooit uit kunnen lezen.
Halverwege kwam mijn eigen verdriet in golven naar boven.
Maar voordat ik in huilen uitbarstte, waren daar al die armen. De armen van Meester Kroon. Hij hield me alleen maar vast.
Het is een van de warmste herinneringen van mijn jeugd: de armen van de Meester.
Dat begrip voor verdriet zonder erover te praten.
Geen kind van de klas heeft me er ooit mee gepest.
Ik weet alleen nog dat het doodstil was in de klas.’

Kind geen bezwaar is te bestellen via www.uitgeverijanderszins.nl

*Zie: https://leomesmangedichten.com/2007/08/05/meester/

Lees ook mijn bespreking van het eerste boek van Hanneke: https://leomesmangedichten.com/2019/03/12/een-kleurrijk-leven-in-columns/