Categorie Recensies

De barbaren van de liefde, Ali Serik (recensie)

Leo Mesman Een reactie plaatsen

Onze Turks-Nederlandse landgenoot Ali Serik is een dichter met een missie. Dat blijkt opnieuw uit zijn pas verschenen nieuwe bundel De barbaren van de liefde, die maar liefst 85 gedichten bevat. In bloemrijke taal confronteert hij de lezer met de vele vormen van onrecht en geweld in het huidige tijdsgewricht. Hij doet dit vanuit een sterk historisch besef, dat vele eeuwen terug reikt en eerder door hem magistraal werd verwoord in zijn vorige epische bundel, De zachte veren van de tijd.

Toch is er in mijn beleving een belangrijk verschil met de vorige bundel(s). De barbaren van de liefde is naar mijn gevoel zijn meest persoonlijke bundel, naar vorm en inhoud. In de meeste gedichten is de dichter als subject zelf aan het woord en laat hij de lezer als het ware in zijn ziel kijken. Bij de aanklacht tegen de wereld laat hij zichzelf niet buiten schot. De scheidslijn tussen dader en slachtoffer is minder scherp dan wij ons als getuigen van het wereldleed voorhouden.

Het persoonlijke karakter van de gedichten wordt versterkt door het hanteren van de kleine letter in de titels en gedichten en het uiterst schaars gebruik van leestekens. De bundel ademt daardoor een eenvoudige en transparante sfeer die het leesplezier verhoogt. Maar de inhoud biedt ook volop spanning en avontuur. De dichter kruipt onder meer in de huid van een astronaut, een soldaat, een conducteur, een wereldreiziger, een automobilist, minnaar, vader, vriend, uit de dood opgestane, ja zelfs een tafel. Dit alles om in allerlei toonaarden en situaties de absurditeit en wreedheid van de mensenwereld te illustreren. Net als in vorige bundels is De barbaren van de liefde doortrokken van pijn, verontwaardiging en verbijstering om het gruwelijke lot van vluchtelingen, oorlogsslachtoffers en andere levende wezens. Maar het verlangen naar liefde komt, zij het minder dominant, hier en daar ook aan bod.

Het mooie van deze bundel vind ik dat je de gedichten naar willekeur kunt opslaan om te lezen. Niet omdat het allemaal los zand is, maar omdat elk vers in verband staat met de andere. Je kunt dan ook lang plezier hebben van deze robuuste bundel, om je al bladerend telkens weer te laten inspireren en raken door de scherpe  blik en politiek gemotiveerde Weltschmerz die de dichter via zijn verzen met je deelt. En door zijn – ondanks alle cynisme – vasthoudende hoop ‘dat het toch goed komt met de aarde’, zoals in het laatste gedicht ‘samen’ viermaal wordt herhaald.

Als voorproefje en ter illustratie van deze warm aanbevolen uitgave (voor 15 euro te bestellen via http://www.kelbo.nl of bij de boekhandel of elders online) heb ik  twee gedichten uitgekozen.

vroeger

vroeger was alles beter
je had geen Spaanse griep
geen covid-19.
Rotterdam was nog niet gebombardeerd
Spartacus was nog vrij man
Eva leefde nog in het paradijs
Roodkapje huppelde vrolijk door het bos
de Ottomaanse sultan heerste over het rijk
vroeger was alles beter

vrouwen waren blij
als hun kind meteen werd gedoopt.
mannen wreven in hun handen
wanneer ze een goede landheer hadden.
dienstmeisjes waren opgelucht
als ’s nachts de zoon van de heer
niet bij hen in bed kroop.

vroeger was alles beter
als heks was je blij
als je de brandstapel ontliep
een scheepsjongen mocht gelukkig zijn
als hij oud werd
genoeg mannen en vrouwen
konden hard rennen
zodat ze niet verstrikt raakten
in de netten van de slavenhandelaar.
Londen stonk naar riool
bacteriën verspreidden zich door de modder.

einde van de oorlog

toen ik terugkeerde als soldaat
laarzen versleten
veldfles gevuld met slechte jenever
zag ik vanaf de heuvel de stad.
verzwakte bomen zwaaiden met gebroken takken
uitgemergeld lag de kleine haven voor de zee.

schoorstenen vervloekten nog steeds de vijand
doodmoe bereikten de wegen de stad
huizen stonden als bomen naast bomen
zwarte bomen die de brand in het bos
niet hadden overleefd.

op het moment dat ik
de stad binnenliep
zag ik in de ogen van de overlevenden
dat ik deze stad had belegerd
dat op mijn bevel
de artillerie het vuur geopend had
op mijn last alle mannen waren afgevoerd.

ik zag vrouwen puinruimen
proberen met wonden in handen
de pijn te begraven
voor onze deur zag ik mijn vrouw
ik omhelsde haar vol verlangen
ze vroeg in tranen
waarom ik haar in de oorlog
had verkracht.

Ali Serik

Missie in hout

Leo Mesman 2 reacties


Jan Bom is een man met een missie. Na vele jaren inzet als journalist over duurzaamheid, manifesteert hij zich meer en meer als kunstenaar, die zijn fascinatie met bomen en houtcreaties met passie uitdraagt. Zijn website http://www.wowwood.nl wordt gedragen door de gedachte dat de tekening in het hout de basis is voor het kunstwerk. Deze visie noemt hij “dendroïsme”.

Zo’n15 jaar geleden hebben Jan en ik samen een bundel gepubliceerd, onder de naam Verklaringen van liefde, met vooral boomgedichten van mij en hierdoor geïnspireerde foto’s van bomen van zijn hand. Sindsdien is Jan zich steeds meer gaan verdiepen in bomen en hout en hierdoor geboeide kunstenaars. Zozeer zelfs dat hij zichzelf ook bekwaamd heeft in het maken van houtsculpturen. Op zijn website kunnen we zijn zoektocht volgen naar mensen die zich door hout laten inspireren in hun beeldende kunst, vanaf de oudheid tot in onze dagen.

Onlangs heeft hij de moeite genomen om een selectie van zijn verhalen over houtkunstenaars en afbeeldingen van hun kunst (inclusief die van hemzelf) samen te brengen in een mooi verzorgd boek. Onder de veelzeggende titel: Verhalen van het hout. Dus geen verhalen over, maar van het hout. Het hout vertelt ons immers zijn eigen verhaal. Mensen projecteren graag hun verbeelding in de gestalte of het hout van bomen. Antropomorfisme heet dat.

Jan Bom bepleit in zijn boek dat we ons openstellen voor wat bomen en hout ons vertellen, als drager van betekenis. Op zijn website verklaart Jan dat hij daarmee begonnen is uit boosheid. Een veelgebruikt standaardwerk over houtsnijkunst bleek namelijk te stoppen bij het midden van de 15e eeuw, alsof er daarna niets bijzonders meer gecreëerd zou zijn op dit gebied.

Jan heeft de ambitie de heersende canon te corrigeren en aan te vullen tot in onze dagen, met wat hij noemt minibiografieën van grote kunstenaars, geïllustreerd met beelden van hun werk. In Verhalen van het hout wordt in een veertiental boeiend geschreven hoofdstukken een beeld geschetst van de diverse wereld van houtsnijkunst en hun makers. En van de eigen ontwikkeling van de auteur op dit gebied. De veelal door Jan zelf gemaakte foto’s zijn, net als de hele opmaak van het boek, een lust voor het oog. Zijn beschouwingen bevatten leuke anekdotes, leerzame feitjes en originele observaties. En wie wil niet meer weten over zijn wandelende walvis, in een knotwilg genestelde prinsessenhoofd van suikeresdoorn, of brandende ballerina?

Het boek is nu te koop in het interessante beeldenmuseum https://www.hetdepot.nl/ te Wageningen. Informatie over de digitale bestelwijze volgt spoedig.

Dichter bij de natuur

Leo Mesman Een reactie plaatsen

Deze maand is in Utrecht een aantrekkelijke bundel verschenen met bijdragen van achttien schrijvers en dichters. Zij reageerden op een oproep van Marja Oosterman om werk in te zenden over hun beleving van de natuur. Marja, zelf ook auteur, zet zich sinds de jaren tachtig in voor de Tuindersvereniging Abstede, die in Utrecht-Oost een groene oase heeft gecreëerd aan weerszijden van het idyllische riviertje de Minstroom. Haar initiatief heeft een prachtig boekje opgeleverd met verhalen, gedichten en foto’s die even divers zijn als de natuur zelf. Ook van mij zijn twee gedichten en een natuurfoto in de bundel opgenomen.

Dankzij de fijne neus van de samensteller en de prachtige opmaak door vormgever Peter de Bie is Dichter bij de natuur een fraai literair kleinood geworden, te bestellen via: https://shop.bravenewbooks.nl/nl-NL/book/425798/dichter-bij-de-natuur/PB

De zachte veren van de tijd – nieuw epos van dichter Ali Serik

Leo Mesman Een reactie plaatsen

Er is een dichter die je als lezer bedwelmt met zoetvloeiende zinnen vol bloemrijke en treffende beeldspraak, die je fantasie prikkelt en soms te boven gaat. Er is een dichter die met zijn gouden pen intussen de meest gruwelijke verhalen weet te vertellen, waarvan de inhoud zoveel verdriet en machteloosheid oproept dat de lezer soms aarzelt om door te lezen. Dat overkwam mij tenminste bij het lezen van het nieuwe ‘epos’ van de Turks-Nederlandse dichter Ali Serik, De zachte veren van de tijd.

Zijn werk doet mij denken aan de befaamde uitspraak van de grote Vlaamse schrijver Louis-Paul Boon: “Schop de mensen tot ze een geweten krijgen.” Dat is wat Ali Serik denk ik eveneens beoogt in zijn almaar uitdijende oeuvre, zij het zo poëtisch en rijk verwoord dat het eerder als strelen dan als schoppen aanvoelt. De auteur weet zijn keiharde boodschappen over de gruwelen in de wereld en de menselijke historie vakkundig in fluweel te verpakken!

Een andere naam die bij het lezen van zijn epos in mijn gedachten opkwam is die van de grootste Turkse dichter Nâzim Hikmet (1902-1963). Diens werk heb ik leren kennen dankzij de Nederlandse vertaling van zijn indrukwekkende epische gedicht Mensenlandschappen, die in 1995 bij uitgeverij De Geus verscheen en niet minder dan 599 pagina’s omvat. Ali Serik treedt duidelijk in de voetsporen van zijn beroemde collega-dichter. Niet alleen wat zijn engagement met het lot van verschoppelingen aangaat, maar ook in stilistisch opzicht en zelfs bij de gebruikte bladspiegel.

De rode draad in Ali’s epos wordt gevormd door de lotgevallen van een groep vluchtelingen uit diverse windstreken, die in een gammele rubberboot vanaf de Turkse kust bij nacht de oversteek wagen naar veiliger oorden in het westen. Maar de strekking van het boek reikt breder dan het lot van deze hedendaagse groep bootvluchtelingen. Het bloedstollende verhaal over hun hachelijke onderneming wordt enkele malen onderbroken door excursies over het lot van vluchtende groepen mensen in vroeger eeuwen en andere continenten.

Vluchtelingen zijn van alle tijden en plaatsen op aarde, dat is de indringende boodschap die de schrijver wil uitdragen. Alles in bloemrijke taal verwoord én verrijkt met een onuitputtelijke hoeveelheid actuele, historische en culturele feiten en gegevens. Zeker nu er een steeds killere wind opsteekt in ons eigen land en elders in Europa en de VS jegens vluchtelingen, verdient De zachte veren van de tijd een breed publiek. Het hoort in vele talen zijn weg te vinden naar geïnteresseerde lezers. Want zelden zag ik de lotgevallen van mensen op de vlucht voor armoede en oorlogsellende zo inlevend en respectvol – en met zoveel oog voor zelfs het kleinste detail- beschreven als in dit indrukwekkende epos van Ali Serik.

Het boek is via deze link te bestellen: https://www.kelbo.nl/nl/boeken/9789493364523/de-zachte-veren-van-de-tijd