Kind uit lucht

Aan elke lezer

Zoals je moeder je vanuit het huis
Ziet spelen onder de bomen in de tuin,
Zo kun jij, als je door de vensters
Van dit boek kijkt, heel ver weg
Een ander kind zien spelen in een andere tuin.
Maar denk heus niet dat je dat kind kunt roepen
Door op het raam te kloppen.
Het gaat helemaal op in zijn spel,
Het zal je zien noch horen
En laat zich al evenmin uit dit boek weglokken.
Want het is, eerlijk gezegd, lang geleden
Volwassen geworden en vertrokken:
Het is maar een kind uit lucht
Dat je ziet spelen daar in die tuin.

Eigen vertaling van het gedicht To any reader
(1885), uit:

Doorbloeiend Heimwee, dichtbundel van Ali Şerik

Ik ken Ali Şerik als een bescheiden man, maar als dichter strooit hij zonder schroom kwistig met woorden en beelden. In 1962 in Turkije geboren, kwam hij als 7-jarig zoontje van een arbeidsmigrant naar Nederland. Şerik verkeert nu in de unieke positie dat hij zowel in het Nederlands als het Turks gedichten schrijft en publiceert. Hij heeft drie gedichtenbundels uitgebracht bij uitgeverij Broy in Istanboel. In april 2011 kwam bij internetuitgeverij Free Musketeers zijn laatste Nederlandstalige bundel Doorbloeiend Heimwee uit, met 38 gedichten. Zijn gedichten verschenen ook in tweejaarlijkse verzamelbundels van de vereniging Taalpodium.

In het tijdschrift Schreef van deze vereniging (juli 2012), typeert Jaap Lemereis de gedichten in Doorbloeiend Heimwee als volgt: “Soms zijn ze heel direct en rechtlijnig, soms barok en allegorisch, soms sprookjesachtig. Ali’s gedichten zijn verhalend, maar altijd uitgesproken poëtisch en beeldrijk. Je komt daardoor in een andere sfeer en leert anders kijken naar wat om je heen of in het nieuws gebeurt. Die andere sfeer ontstaat door de beeldenrijkdom die de dichter weet op te roepen. Daar schemert een oosterse verteltrant doorheen, fascinerend anders dan de vaak al te nuchtere puur Hollandse blik. De specifieke vertel- en dichttrant doorbreekt de ogenschijnlijke vanzelfsprekendheid van veel beelden (…) Veel gedichten zijn maatschappijkritisch, echter zonder de poëzie los te laten. Integendeel. Maar de dichter verfraait of verdoezelt niets. Hij laat zien. De beschreven  werkelijkheid wordt daardoor nog beklemmender.(…) Maar behalve maatschappijkritisch schrijft Ali Serik ook mythisch en sprookjesachtig. Het bijzondere is dat dat bij hem geen tegenstelling is. Voorwerpen en dieren spreken de mens toe. (…) Een aantal gedichten gaat over het migrant-zijn en de ontworteling die dat met zich meebrengt, maar wie goed leest kan zien dat dit (ook) verder gaat. Ali’s zoektocht leidt ook tot de vraag: ‘Wie leeft er nog meer in dit lichaam?’ Het gaat om de mens zonder huis, zonder basis, naakter dan naakt. Heimwee naar jezelf zijn, naar mens zijn.

Ter illustratie het volgende gedicht:

NIET VOLDAAN

Ik trek eerst mijn jas uit, was tot nu toe mijzelf
dan mijn trui, hemd, sokken en mijn onderbroek
dit is niet genoeg, ik moet verder gaan
Scheer mijn grijze haren tot onder het heimwee
vragen breken open, antwoorden vallen weg
Zwijgzaam kijkt mijn moeder achterom
Scheer mijn oksels, borst, schaamhaar
zelfs mijn ballen laat ik niet onbestraft
Mijn ogen zijn donkerbruin als een tatoeage in het blonde dilemma
met mijn wijsvinger haal ik ze er één voor één uit
Ben niet tevreden, niet voldaan van het aanspoelen
luister naar mijn stem, ik speur een messcherp dialect
snij het weg met de stiletto van naaktmodellen
Nog steeds val ik uit de grazende kudde, vervloekte vreemdeling
er is een burgeroorlog tussen mijn verleden en heden
nog steeds vallen de sterren over de aardverschuiving
nog steeds trilt mijn hand in mijn schuilplaats
Mijn getinte huid verraadt mijn gehucht als een blinde vlek
langzaam doe ik mijn lichtbruine huid uit
samenschrapend alle aarzelingen, de hemel is van bloed
Loop als een slaapwandelaar in mijn eierschaal, loochenaar
van mijn eigen terreur, van mijn eigen vernedering
Nu lachen ze mij weer uit met hun blauwe ogen, met hun onbegrip
in hun blauwe glazenbol, ik de vervloekte bastaard
omdat ik weer zo anders ben, zo teder bevlekt

Wat zou het mooi zijn om Ali Şerik zelf, met zijn licht Twentse accent, zijn gedichten te horen voordragen op het podium van de volgende Utrechtse Nacht van de Poëzie in 2014, terug in de vertrouwde grote zaal van wat dan het “Muziekpaleis TivoliVredenburg” zal heten.
Maar eerst en vooral zou het mooi zijn als veel poëzieliefhebbers zijn dichtbundel zouden aanschaffen, om bijvoorbeeld ook het hilarische en toch naar de keel grijpende gedicht We kregen een geit cadeau te kunnen lezen. Klik daarvoor op deze link: Doorbloeiend Heimwee Doen!

Döbbel Zweedts

ISBN 978 90 9022417 6

Goeie grötten
möggen, knötten
zwermen zoemen steken jök
kleine bölten
grote bölten
vind ik Zweden nog wel lök

vergezichten
löchten, lichten
meren tot zover je kijkt
beverbörchten
dassenbörchten
iets dat op een arend lijkt

sopmoerassen
zompen, plassen
natte schoenen dikke zöcht
30 graden
11 graden
zon en onweer in de löcht

elandkötel
luid gerötel
korhoen auerhoen verstoord
Zweedse klören
zweetse gören
zelden zoveel stils gehoord

kanovaren
lopen, blaren
zonnedauw vangt vlieg en mög
ondanks knötjes
in tent en hötjes
kom ik vast nog wel eens terög
********************
Dit hilarische gedicht komt uit de bundel Vers Werk (zie afbeelding) van Mia Wittop Koning, keramiste en dichter uit Amersfoort. Voor het komische effect moet je het hardop lezen. Nog beter is het om Mia deze en andere verzen zelf te horen en zien voordragen, want dat kan ze ook heel goed. Vers Werk bevat naast veel geestig materiaal ook serieuze en ontroerende gedichten; ernst en kolder, alles door elkaar. “Want zo ben ik.” zei ze me laatst. “En zo is het leven.” voegde ik daar aan toe. Het boekje is een bibliofiel juweeltje, ook door de stijlvolle grafische vormgeving door Daniëlla van Tilborg en de dromerig makende grafiek van Ina van Moorsel. Het keramische werk van Mia spreekt mij ook aan. We delen een voorkeur voor de kleur blauw. (In de pas verschenen, laatste bloemlezing van Gerrit Komrij, Tussen hemel en aarde, wordt een heel hoofdstuk gewijd aan de belangrijke rol van de kleur blauw in de poëzie.)

Wie ik nieuwsgierig gemaakt heb naar het poëtische en beeldende werk van Mia verwijs ik graag naar haar mooie website: http://www.miawk.nl Daar vind je o.a. een niet te missen YouTube filmpje van een van haar optredens. Maar ook haar contactgegevens, om bijvoorbeeld de dichtbundel Vers Werk bij haar te bestellen. Ter aansporing nog een van haar geestige grafschriften:

hier ligt een keramiste
niet in een urn
ze liet zich kisten