Camilla 100 jaar

Tante Camilla Mesman-Lesoil

De dame op deze foto is mijn Franse tante Camilla.. Zij is de enig overgebleven tante (op één na) van mijn generatie in onze familie en bereikte op 25 augustus 2008 de leeftijd van 100 jaar. Ze heeft haar echtgenoot, oom Gerard, al 40 jaar overleefd en formuleert haar gedachten nog altijd even helder en exact (waarvoor de Franse taal zich trouwens bij uitstek leent). Mensen die haar niet aanstaan, krijgen de wind van voren. Ze kookt haar eigen potje en geniet van de oude port, die we voor haar meebrengen. Ziedaar enkele ingrediënten om prettig oud te worden.

camilla
Camilla als jonge vrouw

Wit is papier

Catharina_aan_rad

fresco S. Maria del Casale (begin 14e eeuw), Brindisi

Aspro cittó chartí ce aspro to chioni.
(Wit is papier en wit is de sneeuw.)
Aspro cittó chalazi me olo’ tta chila.
(Wit is de hagel en wit ook je lippen.)
Aspro to vróntiló’ -ssu ce aspri i vrachoni.
(Wit is je voorhoofd en wit zijn je armen.)
Ce su so’ ppetto vastá dio mila asimi.
(Op je borst heb je twee appels van zilver.)
Ce se pingézzan dio calí mastóri.
(Twee grote meesters hebben jou geschilderd.)
Ce se cáma’ ssa’ ttin aja’ Ccaterina.
(Ze hebben je tot Sint-Catharina verheven.)
Ce se pingézza’ cce se cáman órria.
(Ze hebben je geschilderd en mooigemaakt.)
Ca ímine iss olo’ tto’ ccosmo ja memórria.
(Opdat men je over de hele wereld niet zal vergeten.)

Dit liefdesliedje komt uit Corigliano d’ Otranto, een van de dorpen in de Salento, het zuidelijke deel van Apulië (in de ‘hak’ van Italië) waar Griko wordt gesproken. Dit is een per dorp variërend, oeroud dialect, dat nooit op schrift is gesteld en vanaf de Griekse oudheid, dus gedurende meer dan 2000 jaar, van generatie op generatie mondeling is doorgegeven. Pas sinds de jaren zeventig van de 20e eeuw is de orale liedcultuur in deze taal op geluidsband en (in fonetisch Italiaans) op papier vastgelegd. Gelukkig maar, want de Griko sprekende minderheid vergrijst en slinkt in ras tempo. Het leven van de boeren in dit water-arme en steen-rijke uiterste puntje van Italië was tot voor kort ongelofelijk hard en aan strenge feodale regels onderworpen. Het was een volk van gehoorzame mannen en zwijgzame vrouwen. Des te verrassender is het dat ze een liedcultuur hebben voortgebracht, waarin op een zo speelse en erotische manier de liefde van een man voor een vrouw wordt bezongen als in bovenstaand canto d’ amore. Seks en religie vormen de hoofdthema’s van deze volkscultuur. De verwijzing naar de heilige Catharina van Alexandrië (“van het rad”) is dan ook niet toevallig. Ik trof het lied aan op een gelijknamige cd die, vergezeld van een prachtig tweetalig (eigenlijk drietalig) boekwerk, in 2000 is uitgebracht door Edizioni Aramirè in Lecce. (De foto en de vertaling van het gedicht zijn van mezelf.)

Roomse revolutionairen

We worden oud… Ik had het genoegen (?) in Nijmegen te studeren, toen in navolging van Parijs ook daar de studentenrevolte losbarstte. Dat is dezer dagen al weer 40 jaar geleden. Bijna dan, want het duurde even voordat de vlam ook hier in de pan sloeg. Ook in mijn vriendenkring raakten diverse zonen uit brave katholieke gezinnen in de ban van het (neo)marxisme. Voor mijn gevoel verruilden ze de ene dogmatische kerk voor de andere. De meesten zijn later toch nog goed terecht gekomen. Sommigen gingen in hun ijver zo ver dat ze het toenmalige Mekka van het communisme bezochten, getuige deze prentbriefkaart uit 1970, die ik onlangs terugvond.

Moskou_ansichtkaart

Moskou_ansicht_achterzijde